T.C.
MALİYE
BAKANLIĞI
Gelir İdaresi
Başkanlığı
Kaynak
Kullanımını Destekleme Fonu
Kesintisi
Sirküleri/3
Konusu
: Dövize endeksli
kredilerde kaynak kullanımını destekleme fonu
uygulamasına ilişkin açıklamalar
Tarihi
: 14/1/2009
Sayısı
:
KKDF-1/2009-1
İlgili
Düzenlemeler
: 12/5/1988 tarihli
ve 88/12944 sayılı Kararnameye ilişkin Kaynak
Kullanımını Destekleme Fonu Hakkında 6 Sıra Nolu Tebliğ
ve 2002/4 Seri Nolu Uygulama İç Genelgesi ile 30/12/2008
tarih ve 27096 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan
2008/14420 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
1.
Giriş
Bilindiği üzere, 12/5/1988 tarihli ve 88/12944 sayılı
Kararnameye ilişkin Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu
Hakkında 6 Sıra Nolu Tebliğin[1]
2 nci maddesinde; "...dövize endeksli ve diğer endeksli
kredilerde, borç bakiyesine ilişkin kur farkı veya
endeks farkı ile dönem faizinin cari kurdan Türk Lirası
karşılığı veya fark faizin (spread) toplam tutarı
üzerinden" kaynak kullanımını destekleme fonu kesintisi
hesaplanması gerektiği belirtilmiştir.
Ayrıca, 10/8/2004 tarihli ve 2004/7735 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı[2]
ile bankalar ve finansman şirketlerince kullandırılan
tüketici kredilerinde (gerçek kişilere ticari amaçla
kullanılmamak kaydıyla kullandırılan krediler) kaynak
kullanımını destekleme fonu kesintisi oranı %15 olarak
tespit edilmiştir.
Diğer taraftan, 20/6/2001 tarihli ve 4684 sayılı
Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun[3]
geçici 3 üncü maddesinin (a) bendinin verdiği yetkiye
dayanılarak hazırlanan 2008/14420 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı 30/12/2008 tarih ve 27096 sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanmış ve yayımı tarihinde yürürlüğe girmiş
bulunmaktadır. Bu Kararda, kaynak kullanımını destekleme
fonu uygulamasında, dövize endeksli kredilerde fon
kesintilerinin hangi tutar üzerinden hesaplanacağı ile
ilgili hükümlere yer verilmiştir.
Bu sirkülerin
konusunu, dövize endeksli kredilerde fon kesintilerinin
nasıl hesaplanacağına ilişkin açıklamalar
oluşturmaktadır.
2.
Dövize Endeksli Taksitli Tüketici Kredilerinde
Vade Tarihinde Ödeme Yapılması Durumunda Fon
Kesintisinin Hesaplanması
2.1.
Taksit Tutarı İçindeki Anaparanın Esas Alınması
2008/14420 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararının 1 inci maddesinin ilk
fıkrasında "Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu
uygulamasında, dövize endeksli ve diğer endeksli
kredilerde fon kesintileri, taksit tutarı içindeki
anaparanın kur farkı veya endeks farkı ile dönem
faizinin cari kurdan Yeni Türk Lirası karşılığı veya
fark faizin (spread) toplam tutarı üzerinden
hesaplanır." hükmüne yer verilmiştir.
Bu hüküm uyarınca,
dövize endeksli kredilerde kur farkı üzerinden fon
kesintisi hesaplamasında, taksit tutarı içindeki
anaparanın esas alınması gerekmektedir.
2.2.
Taksit Ödeme Tarihindeki Cari Kur ile Kredinin
Kullandırıldığı Tarihteki Kur Arasındaki Farkın Esas
Alınması
2008/14420 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararının 1'inci maddesinin ikinci
fıkrası gereğince, dövize endeksli taksitli
kredilerde taksit tutarı içindeki anapara kur farkının
hesaplanmasında, taksit ödeme tarihindeki cari kur ile
kredinin kullandırıldığı tarihteki kur arasındaki farkın
esas alınması gerekmektedir. Bu fıkrada sözü edilen
taksit ödeme tarihi ilgili taksitin kredi kullanıcısı
olan tüketici tarafından ödenmesi gereken tarihi (vade
tarihini) ifade etmektedir.
Öte yandan, olumlu bir
kur farkının oluşmaması halinde, taksit tutarı içindeki
anaparaya ilişkin fon yükümlülüğü doğmayacak ve fon
kesintisi sadece faiz tutarı üzerinden hesaplanacaktır.
Örneğin, kredinin kullanıldığı tarihteki kurun 1.60 TL,
ilk taksit ödeme tarihindeki kurun 1.50 TL olması
halinde, taksit bedeli içindeki anapara üzerinden fon
hesaplanacak bir kur farkı tutarı oluşmayacak ve bu
taksit döneminde sadece dönem faizinin cari kurdan Türk
Lirası (TL) karşılığı üzerinden fon kesintisi
hesaplanacaktır. Bir sonraki taksit döneminde kurun 1.70
TL olması halinde, hem taksit bedeli içindeki anaparaya
ilişkin kur farkı üzerinden hem de dönem faizinin cari
kurdan TL karşılığı üzerinden fon kesintisi hesaplanması
gerekecektir.
Buna göre, anapara ve
faiz ödemelerinin, kredi sözleşmesine uygun şekilde
taksit ödeme tarihlerinde (vade
tarihlerinde) yapılması durumunda; taksit tutarı
içindeki anaparanın kur farkı ile dönem faizinin cari
kurdan TL karşılığının toplam tutarı üzerinden, taksit
ödeme tarihleri itibariyle fon kesintisi
hesaplanacaktır.
Aşağıdaki örnekte, kur
farkı üzerinden kaynak kullanımını destekleme fonu
kesintisinin 2008/14420 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
ile getirilen hükümler doğrultusunda nasıl hesaplanması
gerektiği gösterilmektedir.
Örnek:
Bir banka tarafından müşterisine 50.000 ABD Doları
karşılığı dövize endeksli taksitli tüketici kredisi
kullandırıldığını ve her taksit tutarının 1.000 ABD
Doları karşılığı TL olduğunu kabul edelim. Her bir
taksit tutarının içinde 100 ABD Doları faiz, 5 ABD
Doları Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) ve
dönem faizi üzerinden 15 ABD Doları KKDF'nin yer
aldığını varsaydığımızda, aşağıda verilen döviz kurları
da dikkate alınarak ilk üç taksit için 2008/14420 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ile yapılan düzenleme gereğince
kur farkı üzerinden fon kesintisinin şöyle hesaplanması
gerekmektedir. (KKDF oranı % 15 olarak dikkate
alınmıştır.)
Kredi kullandırım tarihindeki kur
= 1,40 TL
Birinci taksit ödeme tarihindeki kur
= 1,47 TL
İkinci taksit ödeme tarihindeki kur
= 1,42 TL
Üçüncü taksit ödeme tarihindeki kur
= 1,55 TL
Birinci taksit ödemesi için kur farkı
üzerinden KKDF kesintisinin hesaplanması:
Taksit içindeki anapara tutarı
= 880 Dolar
Kur farkı
= 1,47 - 1, 40 = 0,07 TL
KKDF'ye tabi tutar
= 880 x 0,07 = 61,60 TL
KKDF kesintisi
= 61,6 x 0,15 = 9,24 TL
İkinci taksit ödemesi için kur farkı
üzerinden KKDF kesintisinin hesaplanması:
Taksit içindeki anapara tutarı
= 880 Dolar
Kur farkı
= 1,42 - 1, 40 = 0,02 TL
KKDF'ye tabi tutar
= 880 x 0,02 = 17,60 TL
KKDF kesintisi
= 17,6 x 0,15 = 2,64 TL
Üçüncü taksit ödemesi için kur farkı
üzerinden KKDF kesintisinin hesaplanması:
Taksit içindeki anapara tutarı
= 880 Dolar
Kur farkı
= 1,55 - 1,40 = 0,15 TL
KKDF'ye tabi tutar
= 880 x 0,15 = 132 TL
KKDF kesintisi
= 132 x 0,15 = 19,80
TL
2008/14420 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararına uygun olarak örnekteki üç
taksit için kur farkları üzerinden toplam (9,24 + 2,64 +
19,80= ) 31,68 TL fon kesintisi hesaplanması
gerekmektedir.
3.
Dövize Endeksli Taksitli Kredilerde Vade Tarihinden Önce
veya Sonra Ödeme Yapılması Durumunda Fon Kesintisinin
Hesaplanması
23/2/1995 tarihli ve 4077 sayılı Tüketicinin Korunması
Hakkında Kanunun[4]
10 uncu maddesinin ikinci fıkrasının (d) alt bendinde,
tüketici kredilerinde, ödeme tarihlerinin ödeme planında
ayrı ayrı belirtileceği ve bunların kredi sözleşmesinde
yer alacağı hükmüne yer verilmiştir. Aynı maddenin
dördüncü fıkrasına göre, tüketici, kredi verene
borçlandığı toplam miktarı önceden ödeyebileceği gibi
aynı zamanda vadesi gelmemiş bir ya da birden çok taksit
ödemesinde de bulunabilmektedir.
Bu itibarla, taksit
ödeme tarihinde (vade tarihinde) yahut daha sonraki bir
tarihte ödeme yapılması söz konusu olabildiği gibi;
vadesi gelmemiş bir ya da birden çok taksitin veya
toplam borç miktarının önceden ödenmesi de mümkündür.
3.1.
Vade Tarihinden Önce Ödeme Yapılması
Vadesi gelmemiş bir ya
da birden çok taksitin veya toplam borcun taksit ödeme
tarihlerinden önce ödenmesi durumunda; ödeme tutarı
içindeki anaparaya ilişkin olarak kredi kullandırım
tarihi ve ödeme yapılan tarih arasında oluşan kur farkı
ile ödeme tutarı içindeki kredi faizine ilişkin kısmın
cari kurdan TL karşılığı üzerinden, ödeme tarihi
itibariyle fon kesintisi hesaplanacaktır.
3.2.
Vade Tarihinden Sonra Ödeme Yapılması
Taksit ödeme tarihinde
ödeme yapılmayıp temerrüde düşülmesi durumunda, faiz ve
taksit tutarı içindeki anaparaya ilişkin olarak, vade
tarihi ile fiili ödeme tarihinde aşağıda açıklanan
şekilde işlem yapılması gerekmektedir.
3.2.1.
Faize İlişkin Olarak Vade ve Fiili Ödeme Tarihinde
Yapılacak Hesaplamalar
Ödenmesi gereken dönem
faizinin vade tarihindeki cari kurdan TL karşılığı
üzerinden, ilgili taksit için ödeme yapılması
beklenmeden, vade tarihi itibariyle fon kesintisi
hesaplanacaktır. Vade tarihinde, ödenmesi gereken dönem
faizi üzerinden bu kesintinin yapılması, vade
tarihindeki cari kurun kredi kullandırım tarihindeki
kurdan büyük olması şartına bağlı değildir.
Temerrüde düşülen
taksitle ilgili olarak sonradan ödeme yapıldığında ise;
fiili ödeme tarihindeki cari kur ile vade tarihindeki
kur arasında olumlu fark oluşması durumunda, oluşan kur
farkı ile ödenen dönem faizinin çarpımı üzerinden, fiili
ödeme tarihi itibariyle fon kesintisi hesaplanacaktır.
Fiili ödeme tarihindeki cari kur, vade tarihindeki
kurdan düşükse, ödenen dönem faizi üzerinden fon
kesintisi hesaplanmasına gerek bulunmamaktadır.
Ayrıca, gecikme nedeni
ile dönem faizi dışında tahsil edilen faiz niteliğindeki
diğer ödemeler üzerinden de fon kesintisi hesaplanacağı
tabiidir.
3.2.2.
Taksit Tutarı İçindeki Anaparaya Ait Kur Farkına İlişkin
Olarak Vade ve Fiili Ödeme Tarihinde Yapılacak
Hesaplamalar
Vade tarihindeki cari
kur, kredi kullandırım tarihindeki kurun üzerinde ise,
ilgili taksit için ödeme yapılması beklenmeden, ödenmesi
gereken taksit tutarı içindeki anaparanın kur farkı
üzerinden, vade tarihi itibariyle fon kesintisi
hesaplanacak; ancak vade tarihindeki cari kur kredi
kullandırım tarihindeki kurdan düşükse herhangi bir fon
kesintisi hesaplanmayacaktır.
Temerrüde düşülen
taksitle ilgili olarak sonradan ödeme yapıldığında ise;
ödemenin fiilen yapıldığı tarihteki cari kur ile vade
tarihindeki kur arasında olumlu fark oluşması durumunda,
bu kur farkı ile ödenen taksit tutarı içindeki
anaparanın çarpımı üzerinden, fiili ödeme tarihi
itibariyle fon kesintisi hesaplanacaktır. Fiili ödeme
tarihindeki cari kur, vade tarihindeki kurdan düşükse,
ödenen taksit tutarı içindeki anapara üzerinden fon
kesintisi hesaplanmasına gerek bulunmamaktadır.
Anaparaya ilişkin kur
farkı doğmadığı için, vade tarihi itibariyle fon
kesintisi hesaplanmamış olsa dahi; fiili ödeme
tarihindeki cari kur, kredi kullandırım tarihindeki
kurun üzerinde gerçekleşmişse, oluşan bu kur farkı
sebebiyle, taksit tutarı içindeki anapara üzerinden
fiili ödeme tarihi itibariyle fon kesintisi
hesaplanacaktır.
Diğer taraftan, fiili
ödeme tarihindeki cari kur, kredi kullandırım
tarihindeki kurdan düşükse, ödenen taksit tutarı
içindeki anapara için, fiili ödeme tarihi itibariyle
herhangi bir hesaplama yapılmasına gerek
bulunmamaktadır.
4.
Dövize Endeksli Kredilere İlişkin Diğer Ödeme
Şekillerinde Fon Kesintisinin Hesaplanması
Dövize endeksli
kredilerde, kredi sözleşmesi gereğince anapara ve faizle
ilgili ödemelerin farklı tarihlerde yapılması mümkündür.
Bu durumda, dövize endeksli kredilerle ilgili olarak
yapılması gereken işlemler aşağıda açıklanmıştır.
4.1.
Kredi Faizi ve Anaparanın Kredi Vadesi Sonunda Bir
Defada Ödenmesi
Kredi faizi ve anapara
ödemesinin tamamının kredi vadesi sonunda bir defada
yapılması halinde; anapara ödemesine ilişkin olarak
kredi kullandırım tarihi ve vade sonu arasında oluşacak
kur farkı ile kredi faizinin cari kurdan TL karşılığının
toplam tutarı üzerinden, vade sonu itibariyle fon
kesintisi hesaplanması gerekmektedir.
4.2.
Kredi Faizinin Tamamının Kredi Vadesi Sonunda,
Anaparanın ise Eşit Taksitler Şeklinde Ödenmesi
Kredi faizine ilişkin
ödemenin tamamının kredi vadesi sonunda bir defada,
anapara ödemelerinin ise eşit taksitler şeklinde
yapılması halinde; anapara ödemelerine ilişkin olarak
kredi kullandırım tarihi ve anapara ödemelerinin
yapıldığı tarihler arasında oluşacak kur farkları
üzerinden her bir taksitin vade tarihi itibariyle, kredi
faizinin cari kurdan TL karşılığı üzerinden ise kredi
vadesi sonu itibariyle fon kesintisi hesaplanacaktır.
4.3.
Kredi Faizinin Taksitler Halinde, Anaparanın Tamamının
ise Kredi Vadesi Sonunda Ödenmesi
Kredi faizine ilişkin
ödemelerin taksitler halinde, anapara ödemesinin
tamamının ise kredi vadesi sonunda bir defada yapılması
halinde; dönem faizinin cari kurdan TL karşılığı
üzerinden her bir taksitin vade tarihi
itibariyle, anapara için kredi kullandırım tarihi ve
kredi vade tarihi arasında oluşacak kur farkı üzerinden
ise kredi vadesi sonunda fon kesintisi
hesaplanması gerekmektedir.
5.
30/12/2008 Tarihi İtibariyle Geri Ödemeleri Devam Eden
Dövize Endeksli Taksitli Kredilerde Fon Kesintisinin
Hesaplanması
2008/14420 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararının yürürlüğe girdiği 30/12/2008
tarihinden önce kullandırılmış olup, bu tarih itibariyle
geri ödemesi tamamlanmamış olan dövize endeksli tüketici
kredilerinin önceki taksit dönemlerinde, taksit ödeme
tarihlerindeki cari kur ile kredi kullandırım tarihi
dahil olmak üzere önceki dönemlerdeki en yüksek kur
arasındaki fark esas alınarak, kredi anapara borç
bakiyesi üzerinden, kaynak kullanımını destekleme fonu
kesintisi hesaplanmış olması gerekmektedir.
Geri ödemesi devam
eden bu kredilerin, vadesi 30/12/2008 tarihinden (bu
tarih dahil) sonra gelen taksitlere ilişkin fon
kesintileri hesaplanırken; her taksit tutarı içindeki
anaparanın esas alınması, ayrıca bu hesaplamada taksit
ödeme tarihlerindeki (vade tarihlerindeki) cari kur ile
30/12/2008 tarihinden önceki dönemlere ait, üzerinden
fon hesaplanmış olan, en yüksek kur arasındaki farkın
dikkate alınması gerekmektedir.
Örneğin, 2008 yılının
Haziran ayında, kur 1.21 TL iken kullandırılan dövize
endeksli bir kredinin Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim,
Kasım ve Aralık aylarında yapılan taksit ödemelerinde
kurlar sırasıyla; 1.21 TL, 1.15 TL, 1.17 TL, 1.40 TL,
1.56 TL ve 1.55 TL olarak gerçekleşmiş ise; 2008/14420
sayılı Bakanlar Kurulu Kararının yayım tarihinden
sonraki dönemlere ilişkin kur farkı hesaplamalarında
1.56 TL'lik kur esas alınacaktır.
Vadesi 30/12/2008
tarihinden önceki bir tarihte sona eren, ancak
2008/14420 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının yürürlük
tarihinden sonra ödemesi yapılan taksitler hakkında,
sözü edilen Karardan önceki hükümlere göre işlem
yapılması gerekmektedir.
Örneğin, 20/9/2008
tarihinde 10 ay vadeli olarak kullanılan dövize endeksli
taksitli tüketici kredisine ait taksitlerin, kredi
sözleşmesi gereğince her ayın 20'sinde ödenmesi
gerektiğini, ödeme planına uygun olarak Ekim ve Kasım
aylarının 20'sindeki taksitlerin tüketici tarafından
vadesinde ödendiğini, ancak Aralık ayına ilişkin
taksitin bu ayın 20'sinde ödenmeyip 2/1/2009 tarihinde
ödendiğini kabul edelim.
Bu durumda, söz konusu
tüketicinin Ekim, Kasım ve Aralık aylarına ait
taksitlerinin, ödeme planına göre vade tarihleri
30/12/2008 tarihinden önce sona erdiğinden, bu taksitler
hakkında 2008/14420 sayılı Bakanlar Kurulu Kararından
önceki hükümlerin uygulanması gerekmektedir.
Diğer taraftan, Aralık
ayına ait taksitin vadesinde ödenmesi beklenmeksizin, bu
taksitin vade tarihi olan 20/12/2008 tarihi itibarıyla
anapara borç bakiyesine ilişkin kur farkı üzerinden fon
kesintisinin hesaplanmış olması gerekmektedir. Ayrıca,
2/1/2009 tarihi ile 20/12/2008 tarihi arasında olumlu
kur farkı oluşmuş ise, taksit tutarı içindeki anaparaya
ilişkin olarak Sirkülerin (3.2.2) bölümündeki
açıklamalar çerçevesinde fon kesintisi hesaplanacaktır.
Bununla birlikte, 2009
yılında ödenecek olan, kalan 7 taksit tutarı içindeki
anaparalara ilişkin olarak taksit ödeme tarihlerindeki
(vade tarihlerindeki) cari kur ile 30/12/2008 tarihinden
önceki dönemlere ait, üzerinden fon hesaplanmış olan, en
yüksek kur arasındaki farkın dikkate alınması suretiyle
fon kesintisi hesaplanacağı tabiidir.
6.
Dövize Endeksli Ticari Krediler ile Konut Kredilerinin
Durumu
Bilindiği üzere, 26/7/2004 tarihli ve 2004/7633 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı[5]
ile 29/07/2004 tarihinden itibaren "Bankalar ve
finansman şirketlerince kullandırılan diğer kredilerde
Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu kesintisi oranı, % 0
olarak tespit edilmiştir." Bu itibarla, "diğer krediler"
için % 0'dan farklı bir oran tespit edilmediği sürece,
dövize endeksli ticari krediler üzerinden fon kesintisi
hesaplanmayacaktır.
Ayrıca, 12/5/1988
tarihli ve 88/12944 sayılı Kararnameye ilişkin Kaynak
Kullanımını Destekleme Fonu Hakkında 6 Sıra Nolu
Tebliğin 3 üncü maddesinin 2 numaralı bendinde "Konut ve
yapı tasarrufu kredileri ile gerçek kişilere kendi
ihtiyaçları için kullandırılan konut inşaat kredileri"
fon kesintisi yapılmayacak işlemler arasında
sayılmıştır. Bu sebeple, bu bent kapsamındaki kredilerin
dövize endeksli olarak kullandırılması durumunda fon
kesintisi hesaplanmaması gerekmektedir.
7.
Diğer Hususlar
2008/14420 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararının 2 nci maddesinde, "Bu Kararda
düzenleme yapılmayan hususlarda, mülga 12/5/1988 tarihli
ve 88/12944 sayılı Kararnamenin Kaynak Kullanımını
Destekleme Fonuna kesinti yapılmasına ilişkin hükümleri,
20/6/2001 tarihli ve 4684 sayılı Kanunun geçici 3 üncü
maddesi uyarınca uygulanmaya devam olunur." ifadesi yer
almaktadır.
Bu sebeple, mülga
88/12944 sayılı Kararname ve bu Kararnameye ilişkin 6
Sıra Nolu Tebliğ ile 2002/4 Seri Nolu Uygulama İç
Genelgesinde yapılan açıklamalara uygun şekilde, TL
kredilerde tahakkuk ettirilen faiz tutarı üzerinden,
döviz ve altın kredilerinde ise kredinin anapara tutarı
ve altın miktarı üzerinden fon kesintisi hesaplanmasına
devam edilmesi gerekmektedir.
Duyurulur.
M. Akif ULUSOY
Gelir İdaresi Başkanı
[1]
26/8/1989 tarih ve 20264 sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanmıştır.
[2]
15/8/2004 tarih ve 25554 sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanmıştır.
[3]
3/7/2001 tarih ve 24451 sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanmıştır.
[4]
8/3/1995 tarih ve 22221 sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanmıştır.
[5]
29/7/2004 tarih ve 25537 sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanmıştır.
